سنايى غزنوى ( در حدود 473 - 535 ه . ق . ) حكيم ابو المجد مجدود بن آدم سنايى غزنوى از شاعران صاحب سبك زبان فارسى و نخستين شاعر بزرگ عرفانى ايران زمين است . در تاريخ تولّد و وفات او اختلاف است . سال‌هاى 437 ، 463 و 467 ه را هم به عنوان تاريخ تولّد و سال 529 ه را براى سال وفات او نيز ذكر كرده‌اند . سنايى پس از رشد و باليدن در شاعرى ، به دستگاه شهرياران غزنوى راه جست . شاعرى دربارى بود و در چنگ آز گرفتار . در نتيجهء تحوّلى روحانى ، دست در دامن عرفان زد و از جهان و جهانيان روى دركشيد . در اين باب داستان‌ها آورده‌اند . وى چند سال از دوران جوانى خويش را در شهرهاى بلخ و سرخس و هرات و نيشابور گذراند و سپس از بلخ عازم مكّه شد و دوباره بدان جا باز آمد و بالاخره در 518 ه به غزنين بازگشت . يادگار و ره آورد اين سفر دراز مدّت قصايد و اشعارى است كه در خراسان سروده است . قديم‌ترين مثنوىهاى او كارنامهء بلخ در حدود پانصد بيت كه در بلخ سروده و بنياد آن بر طيبت و مزاح است . بدين روى آن را مطايبه نامه هم مىگويند . تغيير حال و مجذوب شدن سنايى نيز در همين سفر روى نموده است . سنايى را شاگرد و مريد ابو يوسف يعقوب همدانى دانسته‌اند . وى پس از بازگشت به غزنين تا پايان زندگانى خود در حالت عزلت بود . شاهكار بى همتاى او حديقة الحقيقه در ده باب و در حدود ده هزار بيت كه در سال‌هاى 524 و 525 ه در همين شهر به نام بهرام شاه غزنوى سروده است . آثار ديگر او عبارتند از سير العباد الى المعاد بر وزن حديقه در بيشتر از هفتصد بيت ، طريق التحقيق بر وزن حديقه در حدود يك هزار بيت در معانى عرفانى ، عشقنامه در حدود هزار بيت و مثنوىهاى عقل نامه و تجربة العلم كه به مثنوىهاى ستّه سنايى مشهور است . ديوان سنايى مشتمل است بر مدايح و زهديات و غزليات و قلندريات و رباعيات و مقطعات مشتمل بر 13346 بيت . آنچه سنايى را نام‌آور و معروف كرده همانا اشعار